Per direct een tijdelijk basisinkomen voor elke zzp'er

27 maart 2020

Opiniestuk in het Parool | Terwijl honderden Nederlanders vechten voor hun leven, ontvouwt zich achter honderdduizenden voordeuren een volgend drama. De eerste klappen van de ingezette recessie worden opgevangen door onze 1,2 miljoen zelfstandigen. Velen zitten nu al twee weken zonder inkomen op de bank.

Martin Schuurman, dé ondernemer achter MKB Brandstof, deelt zijn kijk op de zaken en komt in actie.

Met indrukwekkende daadkracht onderkende het kabinet deze nood al begin vorige week. Het inkomen van zzp’ers wordt per direct aangevuld tot bijstandsniveau, gedurende drie maanden. Wel vroeg minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) de zzp’ers te wachten met hun aanvragen omdat de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers eerst nog moet worden uitgewerkt.

Gemeenten

Sinds deze aankondiging is het stil vanuit de regering. De Tweede Kamer maande het kabinet deze week al tot spoed. Honderdduizenden mensen moeten binnen enkele weken geholpen worden. Die ongekende uitdaging dropt het kabinet bij de gemeenten, door te kiezen voor een bijstandsregeling.

De woordvoerder van minister Koolmees laat desgevraagd weten dat deze week duidelijk wordt hoe ze de ondersteuning van zelfstandig ondernemers landelijk gaan organiseren. “Wij zijn daar intensief over in gesprek met gemeenten. Alles is erop gericht dat gemeenten zo snel mogelijk aan de slag kunnen.”

Intussen hebben zich bij de vier grote gemeenten al tienduizenden zzp’ers gemeld. Hoewel de regeling nog niet is uitgewerkt, zijn die gemeenten wel alvast aan de slag gegaan met de aanvragen. Zo komt een uniforme aanpak nu al in het geding. Niet zonder reden waarschuwde minister Wopke Hoekstra (Financiën) de Tweede Kamer dat er fouten zullen worden gemaakt in de uitvoering en dat misbruik onvermijdelijk is.

Hollandse zuinigheid

De realiteit is dat de gekozen noodmaatregel onuitvoerbaar is. Om snelle verwerking mogelijk te maken wil het kabinet de gebruikelijke vermogens- en partnertoets achterwege laten: er wordt alleen gekeken naar de actuele verdiensten van de aanvrager. Het probleem is dat een gemiddelde zzp’er die verdiensten pas na afloop van de maand factureert, en nog weer weken later wordt betaald door de opdracht­gever. Hoe je als zzp’er moet aantonen dat je nú geen opdracht hebt en deze maand te weinig zult verdienen, is volledig onduidelijk. En waar halen de gemeenten de capaciteit vandaan om dat te toetsen?

Vanuit een gevaarlijke Hollandse zuinigheid stevent het kabinet zo af op een volgend uitvoeringsdrama, na de affaires rond de bijstand en de toeslagen. Een individuele aanvulling op het inkomen brengt onuitvoerbaar maatwerk met zich mee. Bovendien zal de uitvoeringspraktijk van gemeente tot gemeente verschillen. Dat de zzp’ers ten prooi vallen aan willekeur is zo onvermijdelijk.

Het is pragmatischer om elke zzp’er per direct tijdelijke bijstand toe te kennen – of er nu geld wordt verdiend of niet. Een inkomensaanvulling van 1000 euro per maand kan al binnen enkele weken worden uitbetaald, zonder aanvraagprocedure, in een nationale regeling. Zo legt het kabinet onmiddellijk een veilige bodem onder het bestaan van onze zzp’ers. De brutokosten bedragen 1,2 miljard euro per maand: een fractie van de 90 miljard die Rutte achter de hand houdt, tegen minimale uitvoeringskosten. Dit geld zal bovendien snel worden uitgegeven, omdat veelverdienende zzp’ers een zeldzaamheid zijn. Zo sijpelt dit tijdelijke basisinkomen grotendeels door naar de brede economie, waardoor de netto kosten nog lager uitpakken.

Basisinkomen

Onze zzp’ers blijven zo verschoond van een bureaucratisch circus dat gedoemd is te mislukken. Ze kunnen zich maximaal blijven richten op het vinden van opdrachten en de toegenomen zorgtaken thuis. Doordat ze minder snel in financiële problemen komen, blijft hun arbeidscapaciteit en ervaring beschikbaar voor de samenleving. Dit zal zich laten vertalen in een sneller economisch herstel als de corona-uitbraak is bezworen.

Maar het belangrijkste is: het zal gewoon beter met de zzp’ers gaan. Het ervaren van steun vanuit de samenleving neemt stress weg en geeft hoop. Het Canadese Mincome-experiment heeft al in de jaren zeventig laten zien dat de ontvangers van een onvoorwaardelijk basis­inkomen minder psychische zorg nodig hebben en het ziekenhuisbezoek slonk. De bestaanszekerheid vertaalde zich niet in een geringere arbeidsparticipatie, maar wel in grotere arbeidsmobiliteit en onderwijsparticipatie.

Met een basisinkomen investeren we dus in de reële economie, waar we allemaal elke dag aan deelnemen. We steunen 1,2 miljoen kleine zelfstandigen in onmisbare sectoren als de horeca, de bouw en de muziek. De kosten vallen in het niet naast de tientallen miljarden euro’s die de gevestigde, grote bedrijven zullen opeisen.

Teken de petitie direct

Deel dit artikel